Wie zich verdiept in westernzadels komt er al snel achter dat er veel verschillende meningen bestaan over wat nu precies een goed passend zadel is en hoe deze dan juist aan te passen. Op social media, op stal en zelfs onder professionele zadelpassers lopen de adviezen regelmatig uiteen. Waar de één overtuigd is van een bepaalde methode, zweert de ander juist bij een totaal andere aanpak. Dat kan verwarrend zijn voor paardeneigenaren die simpelweg het beste willen voor hun paard en immers geen zadelpas expert zijn.
Toch is er één belangrijk uitgangspunt waar iedereen het over eens is: een westernzadel moet beginnen bij een zadelboom die goed past bij de rug van het paard. De boom vormt immers de basis van het gehele zadel. Wanneer die basis niet klopt, zal geen enkele aanpassing aan de rest van het zadel het probleem volledig kunnen oplossen.
De uitdaging van een goed passend westernzadel
In een ideale wereld zou elk paard een volledig op maat gemaakt zadel krijgen. Hierbij wordt eerst gekeken naar de vorm van de rug, de breedte van de schouders, de lengte van de rug en de beweging van het paard. Op basis van deze info wordt er een boom gemaakt die bij de rug van het paard past. Vervolgens wordt rondom deze passende boom een zadel opgebouwd dat perfect aansluit bij zowel paard als ruiter. U begrijpt al wel dat dit een zeer arbeidsintensief en kostbaar proces is waardoor op deze manier een zadel aanschaffen niet voor iedere ruiter is weggelegd. Om het nog maar niet te hebben over de veranderende bespiering en bouw van een paard en wat dat doet met het net aangepaste zadel.
IDaarnaast worden veel westernzadels tweedehands gekocht. Om bij een bestaand zadel daadwerkelijk de boom goed te kunnen beoordelen, zou het zadel uit elkaar gehaald moeten worden om de kale boom op de rug te passen. Dat is arbeidsintensief, kostbaar en in veel gevallen simpelweg niet praktisch.
Daar komt nog een belangrijk punt bij: een paard is geen standbeeld.
Waarom passen in stilstand niet voldoende is
Een veelgemaakte fout is het beoordelen van een westernzadel terwijl het paard stilstaat. Natuurlijk geeft dit een eerste indruk, maar het vertelt slechts een deel van het verhaal.
Wanneer een paard beweegt, verandert de bespiering van de rug. De buikspieren worden aangespannen, de rug komt omhoog, de schouders bewegen naar achteren en de bovenlijn verandert van vorm. Een rug die in stilstand relatief hol lijkt, kan tijdens correct gebruik van het lichaam veel vlakker worden. Bij sommige paarden is deze verandering enorm, en bij andere paarden slechts minimaal.
Bovenstaande betekent dat een zadel dat op het eerste gezicht perfect lijkt te passen terwijl het paard stil staat, tijdens het rijden ineens serieus veel problemen kan veroorzaken. Sterker nog: sommige zadels lijken op de poetsplaats uitstekend te liggen, maar blijken tijdens het werken drukpunten te veroorzaken, te schuiven of zelfs de bewegingsvrijheid van het paard ernstig te beperken.
Daarom kan een westernzadel nooit uitsluitend in stilstand beoordeeld worden. Een goede beoordeling vindt altijd plaats tijdens beweging, bij voorkeur met de ruiter.
Past mijn westernzadel nog?
U als eigenaar heeft een zadelpasser laten komen, een passend westernzadel aangeschaft en kunt aan de slag. Maar na een half jaar merkt u wat veranderingen, zou het zadel nog wel goed liggen? Als eigenaar valt het niet mee om te bepalen of uw zadel nog wel goed ligt en of het misschien tijd wordt om een expert in te schakelen. Daarom geven we u hieronder enkele handvaten om deze keuze makkelijker te kunnen maken!
- Het paard zelf is uw eerste informatiebron. Paarden kunnen niet vertellen dat hun zadel pijn doet, maar ze laten het vaak wel (duidelijk) merken. Problemen die plotseling ontstaan of geleidelijk erger worden, kunnen een belangrijke aanwijzing zijn dat het zadel niet optimaal past. Misschien merk je dat je paard anders loopt dan voorheen. Het kan kortere passen maken, minder ruimte geven in de schouders of moeite hebben om nageefelijk te bewegen. Sommige paarden worden gevoelig bij het poetsen van de rug of reageren geïrriteerd wanneer het zadel wordt opgelegd. Ook gedragsveranderingen kunnen een signaal zijn. Een paard dat normaal graag werkt maar ineens weerstand toont tijdens het opzadelen, niet meer wil buigen, moeilijk de galop aanspringt of zelfs stopt tijdens het rijden, probeert mogelijk iets duidelijk te maken. Regelmatig wordt eerst gezocht naar trainingsproblemen, terwijl de oorzaak uiteindelijk bij het zadel blijkt te liggen. Wanneer een paard aangeeft dat het ongemak ervaart, is het belangrijk om deze signalen serieus te nemen en verder onderzoek te doen.
- Naast het gedrag van het paard kan ook de beweging van het zadel zelf veel informatie geven. Een goed passend westernzadel beweegt uiteraard mee met het paard, maar blijft stabiel op de rug liggen. Wanneer een zadel tijdens het rijden zichtbaar overmatig begint te klapperen, kan dat wijzen op onvoldoende contact met de rug of een verkeerde vorm van de boom. Ook overmatig schuiven van links naar rechts is een waarschuwingsteken. Hoewel kleine bewegingen normaal zijn, hoort een westernzadel niet voortdurend heen en weer te rollen bij elke pas. Dit kan wijzen op een onjuiste pasvorm, asymmetrie of onvoldoende stabiliteit. Indien dit het geval is kan men vaak ook op de rug kale plekken zien waar het zadel de haren heeft weggeschuurd.
- Ook tijdens het op- of afzadelen kunt u al een aantal signalen opmerken die wijzen op een slechtpassend zadel. De eerste is een zogenaamd wipwappend zadel. Als u het zadel op de rug heeft liggen, bij voorkeur zonder pad, en u plaatst uw ene hand op de voorzijde van het zadel en de andere op de achterzijde kunt u het zadel een wipwappende beweging laten maken. Indien u merkt dat het zadel dit inderdaad gemakkelijk doet en lijkt te wipwappen met het midden van de rug als stabiel punt dan is het tijd om een expert in te schakelen. U kunt namelijk voorstellen dat dit zadel in het midden een extreme piekdruk op de rug veroorzaakt. Soms lijkt een zadel bij het op- of afzadelen los op het paard te liggen. Het maakt geen mooi gelijkmatig contact met de rug en lijkt tijdens het rijden als het ware boven het paard te zweven. Ook dit is een signaal dat het zadel toe is aan een check door de zadelpasser. Een laatste punt dat op de poetsplaats door u ook te herkennen is, is wanneer het zadel extreem achterover of voorover ligt. In beide gevallen is de pasvorm niet meer optimaal. In het geval van de laatste moet men zeker direct stoppen met rijden als het zadel de schoft van het paard raakt. Dat zorgt voor zodanig veel schade en pijn bij het paard dat het rijden direct gestopt moet worden.
De invloed van het zadel op de houding van de ruiter
Niet alleen het paard geeft signalen af. Ook de houding van de ruiter kan veel vertellen over de pasvorm van een westernzadel. Een goed passend zadel helpt de ruiter in een gebalanceerde positie te zitten. Wanneer je constant het gevoel hebt naar voren te worden geduwd of juist achterin het zadel terechtkomt, kan dit wijzen op een onjuiste balans van het zadel. Veel ruiters proberen dit onbewust te compenseren met hun eigen lichaam. Daardoor ontstaan vaak spanningen in rug, heupen en benen, terwijl de werkelijke oorzaak onder hen ligt. Een slecht gebalanceerd zadel beïnvloedt uiteindelijk zowel het comfort van de ruiter als de bewegingsvrijheid van het paard.
Conclusie: kijk verder dan alleen de pasvorm op de poetsplaats
Het herkennen van een slecht passend westernzadel is niet altijd eenvoudig. Er bestaan verschillende visies op zadelpassen en zelfs professionals zijn het niet altijd volledig met elkaar eens over de ideale aanpak. Toch blijft één principe overeind: een zadel moet niet alleen goed lijken te liggen wanneer het paard stilstaat, maar vooral correct functioneren tijdens beweging en leiden tot een fijn bewegend paard en een tevreden ruiter.
De belangrijkste indicator blijft uiteindelijk het paard zelf. Veranderingen in gedrag, prestaties, houding of bewegingspatroon zijn vaak de eerste signalen dat er iets niet klopt. Door niet alleen naar het zadel te kijken, maar vooral naar wat je paard je vertelt, kun je veel problemen vroegtijdig herkennen en voorkomen.
Een westernzadel hoeft niet perfect te ogen op de poetsplaats. Het moet comfortabel zijn voor het paard tijdens het werk. En precies daar ligt het verschil tussen een zadel dat er goed uitziet en een zadel dat daadwerkelijk goed past.
